1. Wanneer moet ik me zorgen maken bij koorts?
Koorts is een lichaamstemperatuur die hoger is dan normaal en betekent dat er iets aan de hand is in het lichaam. Gelukkig hoeft dat zeker niet steeds ernstig te zijn. Koorts is meestal een teken dat de weerstand van je kind in gang is geschoten om zich te verzetten tegen een virus of bacterie. Bij een hogere lichaamstemperatuur werkt je eigen afweer trouwens beter en worden ziektekiemen meestal verzwakt. Dat is dus eigenlijk een goed teken! Kinderen maken bovendien sneller en hoger koorts dan volwassenen, zonder dat dit altijd iets gevaarlijk betekent. De hoogte van de koorts zegt dus niet alles. Het is vooral belangrijk hoe je kind zich gedraagt, hoe hij of zij er algemeen aan toe is en of je zelf als ouder ongerust bent. Ook als je kind suf is, moeilijk wakker te krijgen, niet meer drinkt of plast of als hoge koorts langer dan drie dagen aanhoudt, is medische controle nodig (zie ook de alarmsymptomen hieronder). Een belangrijke uitzondering op deze regel, stelt zich bij baby’s jonger dan drie maanden. Als die een temperatuur hoger dan 38.0°C hebben, dan moet je altijd onmiddellijk een dokter raadplegen. Niet steeds betekent dit dat er iets ernstig aan de hand is (ook baby’s doen gelukkig vaak gewoon een verkoudheid op), maar de kans op een ernstige bacteriële infectie is bij jonge zuigelingen duidelijk groter dan bij oudere kinderen. Daardoor is nazicht door een dokter en eventueel bijkomend onderzoek van bloed of urine aan de orde.
2. Is huiduitslag gevaarlijk?
De meeste vormen van huiduitslag bij kinderen zijn onschuldig en gaan vanzelf over. Vlekjes op de huid komen vaak voor bij kinderen met eczeem of als onderdeel van verschillende virale kinderziektes. Soms ziet huiduitslag er alarmerend uit, terwijl het weinig betekent en er geen gerichte behandeling voor noodzakelijk is. Toch zijn er situaties waarbij je snel een dokter moet raadplegen. Dit is zeker het geval bij het ontstaan van onderhuidse (punt)bloedingen die petechiën worden genoemd. Ze zien eruit als rode, blauwe of paarse puntjes en kenmerkend is dat je ze niet kunt wegduwen (bijvoorbeeld met een glas). Ze kunnen binnen de paar uur uitbreiden in aantal of snel groeien in afmetingen. Je kind is vaak algemeen ziek met koorts, maar dat is geen voorwaarde om snel contact op te nemen met een dokter. Twijfel je? Neem gerust contact, want ouderlijke ongerustheid is ten slotte een even belangrijke parameter voor een dringend nazicht door een arts.
3. Mijn kind hoest al dagen – wanneer moet ik naar de dokter?
Hoest is meestal het gevolg van een verkoudheid en kan twee tot drie weken aanslepen. Zolang je kind zich goed voelt, nog eet en drinkt, en geen benauwdheid heeft, hoef je meestal niet ongerust te zijn. Toch zijn er alarmsignalen waarbij je wel een dokter moet raadplegen: ernstige hoestbuien die het eten of slapen verstoren, moeilijke of piepende ademhaling, uitputting door hoesten, blauwverkleuring van lippen of huid, of oncontroleerbare hoestbuien met een hoge pieptoon (zoals bij kinkhoest). Ook bij vermoeden van een vreemd voorwerp in de luchtwegen of bij hoest in combinatie met andere alarmsymptomen is snelle medische controle nodig. Bij jonge baby’s is het altijd verstandig om sneller hulp te zoeken, zeker als de hoest het drinken of slapen bemoeilijkt.
4. Zijn alle vaccinaties echt nodig?
Vaccinaties beschermen je kind tegen ernstige infectieziekten die vroeger vaak leidden tot ziekenhuisopnames, blijvende schade of zelfs de dood. Door te vaccineren help je bovendien voorkomen dat ziekten zich verspreiden en draag je bij aan de bescherming van kwetsbare groepen in de samenleving. Dankzij vaccinatie zijn ziektes zoals pokken wereldwijd verdwenen.
In België en Nederland wordt het vaccinatieschema opgesteld door experts en zorgvuldig afgestemd op de leeftijd waarop kinderen het best beschermd kunnen worden. Er zijn kleine verschillen tussen de landen in timing van bepaalde vaccins, maar de inhoud is nagenoeg hetzelfde. Het basisschema beschermt tegen polio, meningitis, tetanus, kinkhoest, mazelen, bof, rodehond, hepatitis, papillomavirus, difterie, rotavirus en ernstige ziekte veroorzaakt door pneumokokken of Haemophilus influenza type b. Sommige vaccins werken langdurig, andere vragen herhaling om de bescherming op peil te houden.
Daarnaast bestaan er ook vaccins buiten het basisschema. Deze kunnen in veel situaties sterk aangeraden worden. Het gaat onder meer over vaccins tegen griep, waterpokken, meningokokken B of het coronavirus. Soms spelen onderliggende aandoeningen, een verhoogd risico op complicaties of een reis naar het buitenland een rol in het advies voor bijkomende vaccins. Je kinderarts of huisarts kan mee bepalen of zulke extra vaccinaties nuttig zijn voor je kind.
Vaccins zijn heel veilig en worden uitgebreid getest qua werkzaamheid en veiligheid voor ze worden gebruikt bij kinderen en volwassenen. Bijwerkingen komen soms voor, maar zijn meestal mild en van korte duur, zoals pijn of roodheid op de prikplaats, lichte koorts of wat vermoeidheid. Ernstige bijwerkingen zijn uiterst zeldzaam en in elk geval vele malen zeldzamer dan de ziektes waar ze tegen beschermen. Vaccinatie blijft dus één van de meest doeltreffende en veilige manieren om je kind en de samenleving te beschermen tegen gevaarlijke ziektes.
5. Moet ik mijn kind vitamines of supplementen geven?
De basis voor een goede gezondheid is een evenwichtige en gevarieerde voeding. Toch hebben alle baby’s in de eerste levensjaren extra vitamines nodig. Zo krijgt elke pasgeborene vitamine K om bloedingen te voorkomen. Dit wordt meestal toegediend als een prik in de spier bij geboorte of als een dagelijks supplement tot zolang er hoofdzakelijk moedermelk gegeven wordt. Daarnaast is het voor alle kinderen aanbevolen om vitamine D in te nemen, minstens tot de leeftijd van 6 jaar. Fluor wordt aangeraden via aangepaste tandpasta vanaf de doorbraak van de eerste tand.
Andere supplementen zijn alleen in specifieke situaties nuttig. Zo kan ijzer nodig zijn bij prematuren of baby’s die uitsluitend en gedurende lange tijd borstvoeding krijgen, en vitamine B12 bij kinderen in een veganistisch gezin. Vitamine C halen kinderen voldoende uit verse groenten en fruit, en extra geven heeft meestal geen zin. Pre- en probiotica hebben mogelijk een effect bij bepaalde klachten van het maagdarmstelsel, maar de wetenschappelijke bewijzen zijn beperkt en algemeen gebruik wordt niet aangeraden. Onnodige supplementen geven is niet zinvol en kan soms zelfs schadelijk zijn. Overleg altijd met je arts als je twijfelt
* Alarmsymptomen
Er zijn enkele alarmsymptomen die je steeds in het achterhoofd kunt houden, ongeacht welk specifiek probleem er zich bij je kind voordoet. In de gevallen dat je deze klachten opmerkt (of erover twijfelt), neem je het best vroegtijdig contact op met een dokter voor een onmiddellijk nazicht. Het is bij de aanmelding (bijvoorbeeld wanneer je telefonisch een afspraak maakt met de arts of contact opneemt met de hulpdiensten) nuttig om deze alarmsymptomen meteen duidelijk te vermelden.
Neem onmiddellijk contact op met een dokter of de hulpdiensten op het nummer 112 wanneer je kind:
- Niet of erg weinig reageert (bewusteloos, versuft of moeilijk wakker te krijgen)
- Een grauwe of blauwe kleur heeft
- Een kreunende ademhaling heeft
- Ongecontroleerde (stuip)trekkingen vertoont
- Wartaal spreekt
- Punt- of vlekvormige huidbloedingen heeft
- Een hele dag niet geplast heeft
Als je twijfelt over bovenstaande symptomen of als je ongerust bent zonder dat deze klachten er duidelijk zijn, moet je nog steeds contact opnemen met een dokter.
