Oorlogen

Een zoektocht naar een mysterieus aspect van de Tweede Wereldoorlog Als een van de enige historici gaat Arnaud de la Croix op zoek naar een mysterieus aspect van de Tweede Wereldoorlog: de intrigerende en tegenstrijdige verhouding tussen het nazisme en de vrijmetselaarsbeweging. Wat is de link tussen het ontstaan van de nazipartij en de vrijmetselarij? Hoe reageerden de Duitse vrijmetselaars op de machtsgreep van Hitler? Wat was het lot van de vrijmetselaarsbewegingen in de door Duitsland bezette gebieden? Haalden Himmler en zijn Zwarte Orde hun inspiratie bij de vrijmetselarij?

Verbijsterend boek over de weerstand tijdens 1914-1918 In door Duitsers bezet gebied werd tijdens WO I een tweede front gevormd door moedige burgers, die al het mogelijke deden om de geallieerden te helpen. Hun spionage- en sabotagebelevenissen lezen als een trein. Sommigen zijn bekend zoals Edith Cavell, die een standbeeld kreeg nabij Trafalgar Square in Londen. Maar wie waren Philippe Baucq, Anna-Jeanne Lowyck of Louise de Bettignies? Honderden stierven voor de Duitse executiepelotons of belandden in strafkampen. Vaak werden ze verklikt door infiltranten van eigen volk. Degenen die wél overleefden, doken vaak opnieuw op in de verzetsbewegingen tijdens WO II.

Het verhaal van een meisje dat de nazi-experimenten overleefde Rita Winterstein was de helft van een tweeling. Haar moeder mocht haar dochters houden op voorwaarde dat de nazi's op hen mochten experimenteren. Haar zus stierf, Rita bleef leven en vertelt nu voor het eerst haar verhaal... 1943. Rita en Rolanda worden geboren in een zigeunerfamilie. Meteen gebruiken de nazi's hen als proefkonijnen voor medische experimenten op tweelingen. Rolanda sterft na een ingreep die haar blauwe ogen had moeten geven. Rita overleeft, maar is getekend voor het leven. De daders van de experimenten worden amper gestraft. Na een bittere strijd krijgt Rita 43 jaar later - als een van de laatste overlevenden - eindelijk een schadevergoeding. Vandaag is ze echter nog steeds het slachtoffer van haat tegen zigeuners. Rita is zo ontgoocheld dat ze besluit Duitsland te verlaten, en de bondskanselier smeekt het verleden nooit te vergeten.

In deze baanbrekende 'wat als'-geschiedschrijving krijgt de Duitse keizer Wilhelm II alsnog het proces waaraan hij bijna honderd jaar geleden ontsnapt is. Een topteam van juristen en historici distilleerde vijf concrete aanklachten uit het Verdrag van Versailles, dat voorzag in de berechting van Wilhelm II voor zijn rol in de Eerste Wereldoorlog. Omdat Nederland hem weigerde uit te leveren, heeft het proces nooit plaatsgevonden. Deze gemiste historische kans wordt in Het proces tegen Wilhelm II meer dan goedgemaakt. Aan de aanklacht, het pleidooi en het vonnis werd acht jaar gewerkt onder toezicht van de Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog. Het resultaat is een hoogstorigineel boek dat niet alleen inzicht biedt in de dynamiek van WO I, maar ook teruggaat naar de oorsprong van internationale rechtspraak. Het vonnis zal zeker stof doen opwaaien.

Om het munitietekort van het Britse leger te helpen oplossen, maakten vierduizend Belgen tussen 1916 en 1919 granaten in een fabriek in Birtley, Noord-Engeland. Het waren haast allemaal afgekeurde soldaten en vluchtelingen. Met hun gezinnen erbij waren ze met zesduizend. Voor hen werd naast de fabriek een compleet Belgisch barakkendorp gebouwd: Elisabethville. De straatnamen waren er Belgisch, net als het ziekenhuis, de kerk, de begraafplaats en de school. Er waren ook Belgische winkels, muziekverenigingen, toneelkringen en sportclubs. Na de oorlog verdwenen de Belgen uit Birtley even snel als ze waren gekomen. Het verhaal van Birtley-Elisabethville en de Birtley Belgians werd nog nooit zo boeiend en gedetailleerd verteld als door Dirk Musschoot in Belgen maken bommen.

Amper 100 van de 15.000 kinderen overleefden het kamp van Theresienstadt. Vandaag zijn er nog 15 in leven. Herman Vandormael sprak met hen. De nazi's propageerden Theresienstadt als een 'kuuroord' waar prominente joodse geleerden en kunstenaars rustig het einde van hun leven konden afwachten. In werkelijkheid stierven er 33.000 mensen door honger en ziekte, en werden meer dan 80.000 mensen naar uitroeiingskampen als Auschwitz gedeporteerd. En toch was het er anders. Honger, koude, ziekte en folteringen werden verdrongen door kunst. Meer dan 15.000 kinderen kregen er teken- en muziekles en maakten er dichtoefeningen. De overlevering van de vele kunstwerken is overweldigend en vaak hartverscheurend.

Het meeslepende boek bij de Canvasreeks over WOII door tienerogen 'Voor een bobbeltje in je bed kreeg je met van die grote matrakken 25 slagen op je achterste. Als je te hard riep, dan kreeg je er 50. De gevangene die naast mij stond, moest mij die geven'. - Albert Rapaille 'De bevrijding, dat was natuurlijk euforie. Mijn mama en papa waren al naar het dorp, want ze hadden gezegd: 'De Canadezen komen.' Maar wat was dat, een Canadees? Wat was een Amerikaan? Hoe zag een Engelsman eruit? We hadden er geen flauw idee van.' - Jo Leemans Dit unieke getuigenboek over de Tweede Wereldoorlog is een rijk gestoffeerde aanvulling bij de spraakmakende Canvas-documentairereeks 12 in 40. Zestien Vlamingen vertellen hoe ze als tiener de oorlog ervoeren die 75 jaar geleden begon. Met ook getuigen die niet aan bod komen in de tv-reeks, zoals Jo Leemans. Het resultaat is een meeslepende mozaïek van beklijvende en soms amusante anekdotes, waarbij alle grote en kleine thema's van het leven tijdens de oorlog de revue passeren. De auteurs lassen ook verhelderende historische kaderstukjes in, terwijl fotograaf Wouter Rawoens prachtige fotoportretten maakte van deze laatste generatie getuigen.

Over de rol van verzetsheld Mercier en de kerk in WOI 'Deze macht is geen wettig gezag. Bijgevolg zijt gij haar, in het innige van uw gemoed, noch achting, noch verkleefdheid, noch gehoorzaamheid verschuldigd.' Uit: Patriotisme et Endurance, de kerstbrief uit 1914 van kardinaal Mercier Kardinaal Désiré-Joseph Mercier, aartsbisschop van Mechelen, groeide tijdens de Eerste Wereldoorlog in binnen- en buitenland uit tot het symbool van het verzet van de Belgen tegen de Duitse bezetting. Zijn herderlijke brief Patriotisme et Endurance van Kerstmis 1914, die in de Nederlandstalige versie is opgenomen in dit boek, kreeg ook internationaal een geweldige weerklank. Zijn conflict met de Duitse bezetter maakte hem tot een held van de geallieerden. Zijn patriottische standpunt beïnvloedde ook zijn kijk op de 'Vlaamse kwestie'. De Duitsers wisten niet goed hoe ze die lastige kardinaal moesten aanpakken. Maar ook de toenmalige paus, Benedictus XV, was niet altijd gediend met de uitgesproken standpunten van de Belgische kerkvorst. Terwijl Mercier de oorlogsinspanningen steunde als een rechtvaardige zaak met het oog op het herstel van de Belgische onafhankelijkheid, vreesde paus Benedictus XV dat deze 'nutteloze slachting' de 'zelfmoord van Europa' betekende. Aan de hand van een kritische analyse van de houding van kardinaal Mercier en die van paus Benedictus XV gaat dit boek na hoe de katholieke kerkleiders zich positioneerden ten opzichte van de oorlog.  

WO II door de ogen van de kleine man Toen de Duitsers in 1940 België binnenvielen, begon de tienjarige Julien van Remoortere een oorlogsdagboek bij te houden. Voor En toen was het oorlog ging hij op zoek naar andere getuigenissen van gewone Vlamingen die de Tweede Wereldoorlog van dichtbij meemaakten. Als geliefde kroniekschrijver van een verdwijnend Vlaanderen weet van Remoortere als geen ander de unieke stemmen te verzamelen van een generatie voor wie oorlog nog een akelige realiteit was. Van de eerste nerveuze kennismaking met de Duitse bezetter tot de verwarrende aftocht vier jaar later. Van de dagelijkse strijd om voedsel tijdens de harde Oorlogswinter tot de angst voor dodelijke V-bommen. Van Remoortere, die recent nog scoorde met zijn kroniek Ons moeder, geeft mogelijk voor het laatst een stem aan deze Vlamingen. Niet als een officiële geschiedschrijving, wel als een pakkend en al te menselijk relaas van een oorlog die een hele generatie voor het leven tekende.

Lieven Saerens beschrijft in Haat is een deugd het dodelijk parcours van drie Antwerpse Jodenjagers tijdens de Tweede Wereldoorlog. Al voor de oorlog dwepen ze met hun Jodenhaat en ze worden dan ook nazi's van het eerste uur. Saerens legt het perverse denken van de drie Jodenhaters en hun kompanen bloot aan de hand van talrijke getuigenissen en authentiek beeldmateriaal. Hij levert met dit boek opnieuw baanbrekend onderzoek naar de wortels van het antisemitisme in Vlaanderen en spit ook nieuwe details boven over de medewerking van de Antwerpse autoriteiten aan de Jodenvervolging.

Eind augustus 1914. Het Duitse leger legt de stad Leuven zo goed als volledig in de as. Ook de bibliotheek van de Katholieke Universiteit Leuven wordt volledig vernietigd. In België wordt een scherpe veroordeling door paus Benedictus XV verwacht, maar de reactie is lauw. Mgr. Paulin Ladeuze, de toenmalige rector van de universiteit, stuurt daarop een geheim - en niet eerder gepubliceerd - rapport aan de Heilige Stoel. Het past in een bredere diplomatieke operatie waarbij Belgische professoren en geestelijken vanaf kerstmis 1914 bondgenoten zoeken in het Vaticaan. Via een ondergrondse club met internationaal elan in Rome - de zogenaamde 'club van vijf' - willen ze de neutrale houding van de paus veranderen. Mgr. Pacelli, de latere paus Pius XII, speelt hierin een actieve rol.

Op 9 mei 1945 ging het Duizendjarige Rijk voorgoed ten onder. Europa werd wakker op een puinhoop van menselijke ellende. Zes miljoen Europese Joden waren in die moordende Nazi-rassenwaanzin gevallen. Ook Antwerpen, centrum van de diamantindustrie, was na WOII Judenrein. Maar het 'Jeruzalem aan de Schelde' herleefde. De overlevenden van het Inferno in Oost-Europa vonden er een nieuwe thuis, ondanks de overlevingsschaamte die hen tot in hun diepste trauma's vervolgde. Voor diegenen die in de afgrond van het alles vernietigende vuur hadden gekeken, werd Knokke hun eerste naoorlogse vakantieoord, een klankbord voor emotionele herinneringen. Daarvoor zorgde Monsieur Motke Weinberger, een Joodse patissier, die actief was in het verzet en talloze levens redde. Hij bouwde na WOII in Knokke het Grand Hôtel uit tot een ontmoetingsplaats voor de Antwerpse Joden.

Rosine De Dijn gaat de confrontatie aan met het milieu waarin zij opgroeide, naoorlogse generaties gevangen in een zeepbel van misvatting en ontkenning. Ze gaat op zoek naar de achtergrond en het verhaal van het gebeuren en de sporen van het onvermogen.

De Belgische magistratuur zit tijdens de Tweede Wereldoorlog gevangen tussen twee vuren. De Duitse autoriteiten eisen een keihard optreden tegen verzetsgroepen die steeds vaker geweld gebruiken tegen Duitsers en collaborateurs. De magistraten maken zich zorgen om de openbare orde, maar willen geen slaafs instrument van de bezetter worden. Naarmate de oorlog vordert en de conflicten tussen de rechterlijke macht en de bezetter toenemen, kiezen de magistraten meer en meer partij voor het verzet en weigeren ze het geweld te veroordelen en te bestraffen.

In 1937 vertrekt een groep jonge, Joodse vrijwilligsters vanuit België naar het door burgeroorlog verscheurde Spanje. Ze willen de Tweede Spaanse Republiek steunen tegen de oprukkende fascistische generaal Franco. Samen met enkele Nederlandse verpleegsters krijgen ze in het militaire hospitaal El Belga niet alleen te kampen met de verschrikkingen van de oorlog, maar ook met de Belgische hospitaaldirectie en de plaatselijke politici die vinden dat verpleegsters zich beter niet met politiek bemoeien. De val van de Spaanse republiek luidt niet het einde van hun verzet tegen het fascisme in. Na hun terugkeer naar België en Nederland strijden ze tijdens de Tweede Wereldoorlog op leven en dood in de ultieme confrontatie met de uitwassen van het fascisme.

Kon men een soldaat van Hitler zijn en 'gewoon' soldaat blijven? Hoe was de Duitse soldaat bewapend en hoe werd hij geleid? Hoe was zijn contact met de burgers? Hoe beleefde hij de oorlog? En in welke mate was hij genazificeerd?

Dit gedetailleerde overzichtswerk brengt alle facetten van het Duitse soldatenleven in oorlogstijd in kaart: de opleiding in de kazerne, de gevechtshandelingen, de tactieken, de materiële levensomstandigheden aan het front in verschillende delen van de wereld, de gezondheidszorg, de vrije tijd, de verloven, de omgang met de burgers in bezet gebied enzovoort. Aan de hand van talrijke ooggetuigenverslagen wordt onderzocht wat het betekende om tijdens de Tweede Wereldoorlog in het Duitse leger te dienen.

In deze veelzijdige studie worden voor het eerst heel wat pertinente vraagstukken over de Duitse krijgsmacht samengebracht. De auteur weerlegt onder meer de mythe van het apolitieke Duitse leger en wijst erop dat de Duitse soldaten, of ze nu bij de land-, zee- of luchtmacht hoorden, sterk geïndoctrineerd waren door de nazi-ideologie. In een uitvoerige bespreking van de oorlogsmisdaden wordt ook afgerekend met het idee van de 'schone', correcte Wehrmacht.

Ik krijg een hemdje dat tot net onder de navel reikt, en een onderbroek die tot aan de knieën doorgescheurd is. Er zit geen knoop meer aan vast. Nog een broek en een vestje in hopeloos dunne zebrastof, twee vodden om rond de voeten te draaien, een mutsje dat veel te klein is, een paar pantoffels met houten zolen. De afschuwelijkste karikatuur is er een schoonheid tegen. Ge moet uzelf goed in de ogen kijken om tot het besef te komen dat gij het zijt, want al het persoonlijke is verdwenen onder het groteske van deze duivelse poging om van een mens iets minderwaardigers te maken dan een aangeklede aap.

Flor Peeters (1909-1989) overleefde 40 maanden in het werk- en uithongeringskamp Sachsenhausen en maakte de Dodenmars mee, een wraakroepende helletocht in de apocalyptische laatste dagen van de oorlog. Na zijn thuiskomst schreef hij zijn ervaringen neer in een indringend, zelfgereconstrueerd dagboek, dat voor het eerst verscheen in 1946.

Het is meer dan een klassieke getuigenis van ontberingen, mishandelingen en vernederingen. Peeters, later hoogleraar aan de Gentse universiteit en in 1941 gedeporteerd vanwege zijn radicaal antitotalitaire standpunten, documenteert het rauwe kampleven en fileert daarbij de verwerpelijke grondslag van de naziconcentratiekampen: een leven had er geen waarde behalve een economische. De mens was een slaaf, te vernietigen als hij onbruikbaar werd. In Sachsenhausen, een kamp ten noorden van Berlijn, moesten tienduizenden ongewensten, 'minderwaardigen' en politieke tegenstanders meedogenloze dwangarbeid verrichten en eindeloos lang marcheren of op appel staan, vaak in beestachtige omstandigheden, 'tot je er doodmoe van werd, tot je gek werd, tot je een machine werd'.

Om te overleven klampte Peeters zich vast aan zijn idealen: gezin, geloof en vaderlandsliefde. In zijn uitvoerige toelichtingen schetst journalist Lukas De Vos (VRT, Knack) de ruimere historische context en gaat hij onder meer in op Peeters' dogmatische wereldbeeld, dat hem even ongenadig maakte voor het brutale nazisme van de SS-kampleiding als voor het goddeloze communisme van de kapo's.

La Seconde Guerre mondiale fut aussi le théâtre d'un pillage artistique sans précédent. Dans les territoires occupés, les nazis s'emparèrent d'innombrables biens culturels qu'ils expédièrent en Allemagne pour étancher la soif d'art des hauts dignitaires du parti. Ce livre apporte un éclairage inédit sur les spoliations commises en Belgique. Comment expliquer la disparition de tableaux de grands maîtres tels que Memling, van der Weyden, Brueghel, Jordaens et Cranach ? Les nazis vidèrent des maisons, dérobèrent des oeuvres, orchestrèrent des ventes forcées et dépensèrent des millions de reichsmarks sur le marché de l'art.

Pendant huit années d'investigation, Geert Sels a méticuleusement reconstitué le puzzle à l'aide des pièces dénichées dans des archives à Paris, La Haye, Coblence et dans les principales villes de Belgique. Grâce à un travail de détective minutieux, il retrace les itinéraires suivis par de nombreuses oeuvres d'art. Il montre comment divers collectionneurs, marchands et hôtels de ventes sans scrupule aidèrent les nazis à acquérir des oeuvres d'art.

Après la guerre, des tableaux provenant de Belgique se retrouvèrent au Louvre, à la Tate Britain, au Getty Museum ou à la Yale University Art Gallery. Les Pays-Bas, la France, l'Allemagne et même la Russie possèdent toujours des oeuvres d'art qui auraient dû retourner en Belgique. Le récit des événements acquiert ainsi une envergure internationale. D'autres oeuvres ont bel et bien été restituées et sont maintenant exposées dans des musées belges, sans que l'on ait pris la peine de rechercher leurs propriétaires légitimes.

Pourquoi, contrairement à d'autres pays, la Belgique a-t-elle fait preuve d'une telle passivité en matière d'oeuvres d'art spoliées par les nazis ? Le Trésor de guerre des nazis démasque une vérité dérangeante, constituant par là même une sorte de « stress test » pour la politique des pouvoirs publics. Ce livre sort différents dossiers de l'oubli et dévoile la face obscure de tableaux accrochés dans nos musées.

Weinig mensen hebben de geschiedenis van België en Nederland zo beïnvloed als de Spaanse koning Filips II. Vanuit de vesting El Escorial hield de vorst de teugels strak in handen van het grootste rijk van de zestiende eeuw. Hij voerde oorlog tegen het Ottomaanse Rijk, Engeland en de Nederlanden. Filips' religieus fanatisme, zijn centralisatiepolitiek en zijn harde optreden tegen de Nederlandse Opstand leidden uiteindelijk tot de scheiding van de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden, en de grenzen die we vandaag kennen.

In Filips II en de strijd om Europa schetst een groep van eminente historici en kunsthistorici een rijkgeschakeerd beeld van Filips II en zijn tijd, ondersteund door prachtige schilderijen, kaarten en prenten. Je leest hoe Filips zorgvuldig zijn reputatie probeerde op te bouwen bij zijn onderdanen, maar uiteindelijk te boek kwam te staan als een incestueuze kindermoordenaar en kolonialistische tiran. Dat hij met geslepen diplomatie en bulderende kanonnen het katholieke geloof verdedigde tegen de Ottomanen. En dat innovatie in militaire tactieken, bouwwerken en materialen het Spaanse Rijk groot hield in de woelige zestiende eeuw, ondanks een vrijwel lege schatkist.

À l'issue de la Seconde Guerre mondiale, 242 collaborateurs et criminels de guerre condamnés à mort sont exécutés en Belgique. Parmi eux figurent notamment les célèbres Irma Laplasse et Philipp Schmitt, ancien commandant du camp de Breendonk et dernier condamné exécuté en Belgique, le 9 août 1950. Les exécutions sont gravées dans la mémoire collective de la répression. Les retombées sociétales et symboliques en sont profondes. Les fausses idées sur ces exécutions sont pourtant, ou justement, nombreuses sur le sujet.

Cet ouvrage ouvre pour la première fois l'intégralité des archives de la justice militaire, acteur essentiel dans ces événements. Quatre historiens de la guerre et du droit présentent des dossiers individuels et dévoilent le rôle des différents maillons de la chaîne décisionnelle. Qui est condamné à mort et pour quels faits ? Quelles luttes de pouvoir ont lieu entre les différents acteurs ? Comment sont accordées les grâces et comment procède-t-on à l'exécution des peines ? Quel est le rôle des exécutions dans la liquidation de la guerre et de l'occupation ?

« Au moyen des sources consultées, nous vérifions l'image bien ancrée de l'idéaliste flamand qui aurait été proportionnellement plus sévèrement puni pour sa collaboration que le collaborateur francophone. Et qu'en est-il de l'idée qu'une partie au moins des condamnés à mort ne l'ont été que pour des infractions relativement mineures ? Le portrait de groupe des exécutés permet d'opérer une distinction entre la réalité et le mythe. »

Peu de personnes ont autant influencé l'histoire de la Belgique et des Pays-Bas que le roi espagnol Philippe II. Depuis la forteresse de l'Escorial, le monarque tenait fermement les rênes du plus grand empire du XVIe siècle. Il a mené des guerres contre l'Empire ottoman, l'Angleterre et les Pays-Bas. Le fanatisme religieux de Philippe, sa politique de centralisation et sa répression de la Révolte hollandaise ont finalement conduit à la séparation entre les Pays-Bas du Nord et du Sud, et aux frontières que nous connaissons aujourd'hui.

Dans Philippe II et la lutte pour l'Europe, un groupe d'éminents historiens et historiens de l'art brosse un riche tableau de Philippe II et de son époque, étayé par de magnifiques peintures, cartes et gravures. Vous lirez comment Philippe a soigneusement essayé de construire sa réputation parmi ses sujets, mais a fini par être perçu comme un infanticide incestueux et un tyran colonialiste. Comment il a utilisé une diplomatie rusée et des canons rugissants pour défendre la foi catholique contre les Ottomans. Et comment des innovations militaires tactiques, techniques et architecturales ont permis à l'empire espagnol de conserver sa grandeur au cours d'un XVIe siècle turbulent, malgré un Trésor pratiquement vide.

Où aura lieu la prochaine guerre ? À Taïwan, au Soudan ou en République centrafricaine ? Dans les Balkans ou même aux États-Unis ? Cela semble apocalyptique, mais une nouvelle vague de conflits armés n'est pas si improbable.

La guerre en Ukraine a été un choc pour l'Occident. Les explications rationnelles manquaient. Mais les conflits ne naissent pas de considérations rationnelles ; ils sont presque toujours la conséquence d'un passé non traité. La chute de l'Union soviétique a été un traumatisme douloureux pour la Russie. Cette blessure s'est enflammée dans les années qui ont suivi, en raison de l'orgueil démesuré des États-Unis et de l'Europe, de l'expansion de l'OTAN et des révolutions de couleur dans les pays voisins. Pour faire face à ce traumatisme, Poutine veut revenir à l'aube de la Russie tsariste, qui comprenait l'Ukraine.

La Russie n'est pas le seul pays qui subisse des traumatismes non résolus. Des pays comme la Turquie, l'Égypte et la Chine sont également aux prises avec leur passé. Depuis le 11 septembre 2001, de plus en plus de nations se replient sur elles-mêmes ; la mondialisation et la démocratisation du monde sont en train de s'inverser. Si cette évolution se poursuit, une nouvelle guerre est inévitable.

L'historien et analyste politique Koert Debeuf utilise ses années d'expertise dans le domaine géopolitique et ses expériences personnelles pour démontrer que la guerre n'est pas menée pour des raisons économiques mais psychologiques. Il nous alerte sur les prochains conflits potentiels, et nous explique comment nous pouvons encore essayer de les éviter, avec empathie et compréhension.

<< Un livre passionnant mais aussi très inquiétant sur la direction que prend l'humanité. Un analyse impressionnante. >>
- Guy Verhofstadt, ancien premier ministre de la Belgique et député Européen.

Sous l'occupation allemande, les trains continuent à circuler en Belgique. Comment pourrait-il en être autrement ? Pendant la Seconde Guerre mondiale, la SNCB constitue à la fois la plus grande entreprise et le principal service public du pays. Ce mastodonte assure dans une très large mesure l'approvisionnement en matières premières et en denrées alimentaires, tenant ainsi entre ses mains le sort de la population et de l'industrie.

Pour ce faire, la SNCB n'a d'autre choix que de coopérer avec la puissance occupante. Mais bien vite, la situation dégénère. Entre 1941 et 1944, les chemins de fer belges participeront à la déportation de 189 542 travailleurs forcés, 25 490 Juifs, 16 081 prisonniers politiques et 353 Tsiganes vers l'Allemagne et les camps de l'Est.

Nico Wouters - historien de guerre et directeur du CegeSoma/ Archives de l'État - analyse la politique de coopération de la compagnie ferroviaire belge, sans éluder aucune question. Qui a pris les décisions ? La SNCB a-t-elle effectué des missions militaires pour les Allemands ? L'entreprise a-t-elle été payée pour les trains de déportation ? Y avait-il des marges de négociation et, si oui, quel usage en a-t-on fait ? Quel rôle ont joué les nombreux groupes de résistance au sein de la société ?

Malgré les protestations et l'opposition croissantes, des trains ont continué à circuler pour le compte des Allemands presque jusqu'au dernier jour de la guerre. Quel regard portons-nous sur ce phénomène avec nos connaissances actuelles ? Il ne peut être question de brosser un tableau en noir et blanc, car cette page de l'histoire n'a pas grand-chose à voir avec la collaboration. Cela la rend d'autant plus intéressante, car c'est précisément dans les zones grises que se situent les choix les plus difficiles, et donc les enseignements les plus pertinents.

Band of Brothers vertelt het persoonlijke verhaal van de soldaten van de bijzondere eenheid – Easy Company – die in de Tweede Wereldoorlog altijd en overal de gevaarlijkste opdrachten kreeg toebedeeld. Het authentieke verhaal is gebaseerd op urenlange interviews met de weinige overlevenden van Easy Company, aangevuld met brieven en dagboeknotities van de soldaten zelf.

Stephen E. Ambrose luisterde, noteerde en vergeleek alle verhalen met elkaar en schilderde uiteindelijk een haarscherp en aangrijpend beeld van het leven en de lotgevallen van deze Amerikaanse helden, in hun eigen woorden.

Een aangrijpende, emotionele getuigenis van het leven in Auschwitz, in prachtig, poëtisch proza, met een voorwoord van Arnon Grunberg

Niemand van ons zal terugkeren is een vergeten klassieker binnen de Holocaust-literatuur voor de lezers van Primo Levi en Elie Wiesel

In 1942 werd Charlotte Delbo in Parijs gearresteerd en gevangengezet omdat ze voor het Franse verzet werkte. In 1943 werd ze samen met tweehonderddertig Franse gevangenen, van wie er slechts negenenveertig zouden overleven, gedeporteerd naar het concentratiekamp Auschwitz-Birkenau.

In Niemand van ons zal terugkeren reconstrueert Delbo haar herinneringen aan leven en dood in korte, poëtische scenes. Ze spreekt met de stem van een collectief; van alle vrouwelijke gevangenen die, hoewel hun identiteit hun was ontnomen, elkaar wisten te steunen. Ze slaagt erin woorden voor het onuitsprekelijke te vinden en schoonheid te beschrijven daar waar je haar niet verwacht. Niemand van ons zal terugkeren is een aangrijpende getuigenis, noodzakelijke Holocaustliteratuur en een literair meesterwerk.

In de pers

'Delbo behoort tot de groten van de literatuur.' Arnon Grunberg

‘Opmerkzaam, delicaat en aangrijpend: kortom, exceptioneel.’ Elie Wiesel over de Amerikaanse vertaling van Delbo’s werk, Auschwitz and After

‘Dit boek stelt je in staat de verlorenen te ontmoeten in het trouwe gezelschap van een schrijver die getuige is geweest van de ergste vernietigingskrachten, en die alles desondanks heeft weten te vangen in de mooiste woorden.’ Le Monde

‘Een stem die je vangt en niet laat ontsnappen. Ik ken geen werk vergelijkbaar met dat van Charlotte Delbo.’ L’Express