Je stelt dat we meer over geld moeten praten. Waarom is geld nog steeds zo’n taboe, zeker op de werkvloer?
'We hebben in het algemeen een moeilijke relatie met geld. Er leeft nog sterk het idee dat we rijk moeten zijn in geldtermen om geslaagd te zijn in het leven. Geld wordt enerzijds als iets goed gezien want als we geld bezitten biedt dat veel mogelijkheden, vrijheid, zekerheid. Maar er is de paradox van het geld waardoor we ook met een minder positieve bril naar geld kijken en geld ook als iets slecht zien. Het zorgt voor jaloezie, financiële stress, eenzaamheid, ongelijkheid. Van rijken die we soms aanbidden wordt ook soms een beeld gecreëerd alsof het meedogenloze mensen zijn. We verwijten mensen in schulden dat ze slecht met hun geld omgaan.
Die paradox van het geld brengen we ook mee naar de werkvloer. Ook daar hebben we een moeilijke relatie met geld.
Nochtans hebben we met z’n allen veel vragen over geld onder andere omdat er steeds meer beslissingen met financiële impact op het individu worden afgeschoven. Maar we praten er niet over, niet thuis en ook niet op het werk. En dat zit wel soms diep in onze roots. Op het werk vinden we het vaak nog meer delicaat om over geld te praten omdat er nu eenmaal meer diversiteit zit tussen medewerkers in hoe we omgaan en denken over geld. Maar enkel als we over onze geldvragen en zorgen durven praten kunnen we geholpen worden en ons financieel welzijn en dus ook ons geluk verhogen.'
Wat versta je onder “financiële geletterdheid” in een moderne organisatie?
'Organisaties die inzetten op financiële geletterdheid tonen dat ze willen meewerken aan het verbeteren van het financiële en algemene welzijn van de medewerkers. Ze tonen hiermee ook dat financiële weerbaarheid een basiscompetentie is van elke medewerker en dat hun streven naar gelukkige werknemers niet enkel theorie is.
Door in te zetten op die verhoogde financiële geletterdheid zetten organisaties niet enkel in op competenties die de medewerkers op persoonlijk vlak te goede komen, maar zetten ze ook in op het functioneren op het werk. Die organisaties beseffen maar al te goed dat financiële geletterdheid niet alleen individuele competenties versterkt, maar ook bijdraagt aan een cultuur van bewustzijn en stabiliteit. Immers, medewerkers die hun financiën beter begrijpen en beheersen, ervaren minder stress en voelen zich competenter, wat positieve effecten heeft op hun welzijn en betrokkenheid binnen de organisatie. Medewerkers die vaardig zijn in persoonlijke budgetteren, zullen bijvoorbeeld beter begrijpen waarom bepaalde investeringen wel of niet kunnen, waarom loonsverhogingen niet altijd mogelijk zijn, …
Organisaties die de financiële gezondheid van hun medewerkers serieus nemen tonen ook dat financiële zorgen geen individueel falen zijn, maar een realiteit waar veel mensen mee te maken hebben. En dat dit collectieve probleem ook binnen het bedrijf kan aangepakt worden.'
Wat verandert er in een organisatiecultuur wanneer financiële gezondheid serieus wordt genomen?
'Net zoals aandacht voor fysieke en mentale gezondheid vandaag als vanzelfsprekend wordt beschouwd, krijgt ook financiële gezondheid een plaats binnen het bredere welzijnsbeleid. Dat creëert een cultuur waarin leren, en zich informeren worden aangemoedigd. Medewerkers voelen dat ze ondersteund worden en dat ze niet met de vinger worden gewezen.
Wie financieel meer tevreden en zeker is, ervaart minder stress en kan zich beter concentreren. Op termijn kan dit leiden tot meer betrokkenheid en stabiliteit. Maar medewerkers zullen ook een versterkt vertrouwen hebben in hun werkgever, wat bijdraagt aan een positieve organisatiecultuur.'
Wat zijn de grootste misverstanden rondom geld en financiële problemen bij werknemers?
'Het management denkt nog te vaak dat er geen geldproblemen zijn in een bedrijf omdat werknemers een goed loon ontvangen. We weten echter dat financiële stress los staat van dat inkomen. Financieel welzijn hangt vooral af van hoe tevreden we zijn met de financiële situatie. En dat maakt dat zowel mensen met hoge als lage lonen financiële stress ervaren en een laag financieel welzijn hebben.
Er wordt ook nog te vaak gedacht dat financiële educatie en financiële weerbaarheid nodig is voor medewerkers met loonbeslag of diegene die voorschotten op loon vragen. Maar de problematiek is veel ruimer. Financiële educatie is daarenboven vooral preventief bedoeld, voor wie niet met geldproblemen te kampen heeft. Want wie problemen heeft en in schulden zit, die heeft weinig voordeel van geldlessen. Die medewerkers moeten eerst geholpen worden om uit de schuld en geldproblemen te geraken; dan pas zullen geldlessen impact hebben.
Te vaak wordt gedacht dat geldzorgen een eigen verantwoordelijkheid is van de medewerkers. Bedrijfsleiders weten te weinig dat financiële problemen de werkprestaties beïnvloeden en dat financiële educatie net helpt om de focus terug te vergroten. Dit komt dan weer ten goede aan de prestaties, maar ook aan de werksfeer binnen en loyauteit aan het bedrijf.
Er wordt nog te vaak gedacht dat men die financiële zorgen kan oplossen door meer salaris. Maar indien de werknemers de financiële vaardigheden niet hebben om met meer geld om te gaan, zal dat extra geld rapper gespendeerd zijn. Vandaar dat extra begeleiding en opleiding noodzakelijk zijn.'
Hoe kunnen leidinggevenden het onderwerp aansnijden zonder betuttelend of te privé te worden?
'Gezien de gevoeligheid van het onderwerp is het belangrijk dat leidinggevenden het thema op een neutrale en respectvolle manier benaderen. Alle boodschappen moeten vertrekken vanuit de stelling dat medewerkers zelf kiezen wat ze met hun geld doen; dat er geen juiste of foute manier is en dat niemand iets moet veranderen. De focus moet liggen op bewustwording. Het doel is medewerkers te helpen om stil te staan bij hun keuzes en de mogelijke impact daarvan, vandaag en later. Daarvoor hoef je als werkgever zeker niet in de persoonlijke situaties te duiken.
Als bedrijf of organisaties kan je tijd vrijmaken voor financiële educatie, net zoals voor andere vormen van ontwikkeling of welzijn. Door die ruimte te voorzien, geef je aan dat financiële vragen normaal zijn en dat het oké is om hierover bij te leren. Niemand mag verplicht worden deel te nemen. Maar iedereen moet hiertoe wel de kans krijgen, elk initiatief moet zo inclusief mogelijk zijn.
Door in te zetten op financieel welzijn en opleiding en betrouwbare informatie aan te reiken, kan een organisatie bijdragen aan meer rust en een groter gevoel van controle op de financiële situatie, vandaag en morgen. Dat verhoogt het algemeen welzijn en kan ook een positieve impact hebben op betrokkenheid en tevredenheid.
Tot slot helpt het wanneer leidinggevenden erkennen dat ook zij niet alles weten over geld. Door dit openlijk te benoemen en zich kwetsbaar op te stellen, komt het minder over als een instructie van bovenaf maar een gedeeld probleem.'
Welke eerste kleine stap kan iedere organisatie morgen al zetten?
'De woorden kleine stappen zijn hier belangrijk. Bewust en goed omgaan met je geld, zeker als je tot vandaag weinig of niet bezig was met je geld, kan je niet in één keer aanpassen. Zie het lopen van een marathon of het diëten om een paar kilogrammen af te vallen. Dat doe je ook niet in een paar dagen. Voor het beheer van je geldzaken is het belangrijk dat je dat stap voor stap doet, ook in je bedrijf.
Belangrijk is dat je rekening houdt met de cultuur, met de strategie van je bedrijf en dat de initiatieven daarin passen.
Het begint natuurlijk met over geld te praten. En hoe kan je dat doen? Met een inspiratiesessie, met een geldcafé, of met infosessies over je loonfiche of je pensioenplan, de loonindexering en centenindex, … Stel dat je een optieplan hebt op het werk, dan is dit een ideale kapstok om over geld te praten. Zorg ervoor dat mensen begrijpen waarop ze inteken. Geef info en opleidingssessies.
Een vrijblijvende cursus aanbieden en kijken hoe groot de appetijt zal zeker ook al helpen. De financiële gezondheidstest kan een eerste teaser zin om het onderwerp bespreekbaar te maken. De week van het Geld kan een extra motivator zijn om in die week, net als vele anderen het thema op de agenda te zetten. Want iedereen zal dan over geld praten. Dan kan jij als bedrijf toch niet achterblijven.'
