Geschiedenis

De Organisation Todt was een van de sleutelorganisaties van de Hitlerstaat. Deze paramilitaire groepering, genoemd naar oprichter Fritz Todt, stond in voor grote bouwwerken, zoals de Atlantikwall, bewaakte krijgsgevangenen- en concentratiekampen, en werd ingezet bij militaire operaties en genocides, onder meer in Oost-Europa.

In 1941 kreeg ook België een eigen afdeling. Toch bleef die, ondanks de betrokkenheid van tienduizenden Belgen, lange tijd een blinde vlek in onze kennis van de Tweede Wereldoorlog. Dat is des te opmerkelijker omdat in deze geschiedenis dader- en slachtofferschap met elkaar verweven zijn. Dit was een naziorganisatie die draaide op een wrange combinatie van vrijwillige collaboratie en dwang: mannen en vrouwen die hun leven opnieuw hoopten op te bouwen, opportunisten en avonturiers, maar ook overtuigde nazisympathisanten, naast chantage en de dwangarbeid van duizenden Belgische Joden.

Na jarenlang archiefonderzoek kon historicus Frank Seberechts achterhalen hoe de O.T. en het bewapende Schutzkommando precies functioneerden, wie erbij betrokken was en welke misdaden de Belgische leden begingen. Dit boek laat alle betrokkenen aan het woord en brengt tal van nieuwe feiten aan het licht. Zo kon de auteur ophelderen wat er gebeurd is met de tweeduizend Belgen die in de winter van 1942-1943 tijdens het beleg van Stalingrad verdwenen.

Na de oorlog werden naar schatting drieduizend leden veroordeeld voor collaboratie. Hun werkelijke aantal was een veelvoud.

Na de veroveringen van Caesar drukten de Romeinen een onuitwisbare stempel op het gebied dat nu België en Nederland vormt. Ze organiseerden het bestuur, legden wegen aan, stichtten steden die uitgroeiden tot bakens van Romeinse cultuur en ontwikkelden deze uithoek - met zijn vruchtbare gronden, economische centra en een onmisbaar reservoir aan soldaten - tot een sleutelregio van het West-Romeinse Rijk.

Toch had de Romeinse overheersing ook een donkere keerzijde.
De verwoestende Gallische oorlogen en opstanden kostten duizenden mensen het leven. De daaropvolgende Pax Romana bracht dan wel welvaart, maar was ook gebaseerd op een gewapende vrede. Finaal luidde een nietsontziende machtsstrijd tussen brute keizers, troonpretendenten en lokale krijgsheren het einde van het Romeinse gezag in het westen in.

Al te lang bleven de Lage Landen in de periferie van het Romeinse Rijk.
Door onze streken resoluut naar het middelpunt van de aandacht te schuiven, schrijft Robert Nouwen niet alleen het definitieve boek over het leven aan de noordgrens van het Imperium. Hij werpt tegelijk een verrassend nieuw licht op de geschiedenis van het oude Rome zelf.

'Dit boek zet een nieuwe standaard en zal nog jaren de referentie zijn.'
- Jona Lendering, auteur en beheerder van Livius.org, onderscheiden met de Oikos Publieksprijs

'Het opus magnum van de prominentste publiekshistoricus over het Romeinse Imperium in onze streken.'
Jeroen Wijnendaele, historicus en auteur van o.a. De wereld van Clovis

Europa speelt niet langer mee op het wereldtoneel. De Europese leiders zijn verdeeld en machteloos, zien zich economisch en technologisch overvleugeld door China, zijn onderworpen aan de grillen van een wispelturige Amerikaanse president. Terwijl de NAVO kraakt in haar voegen, lijkt Oekraïne verloren als het alleen op Europa kan rekenen.

De wereldorde van na 1945 is dood en begraven, oordelen waarnemers van de internationale politiek. De plaats van Europa is onzeker, haar leiders tasten in het duister, media en burgers reageren met onrust. Europadeskundige Rolf Falter wil daar perspectief in brengen. Door te kijken naar de recente naoorlogse geschiedenis, laat hij zien hoe Europa in deze positie beland is en welke uitwegen nog denkbaar zijn. De Unie die nooit was verbindt zo historische inzichten met de urgentie van vandaag. Een scherpzinnige gids voor wie de wereld beter wil begrijpen.

Waarom is de Unie nooit echt een Unie geworden? En hoe kan Europa zijn zwakheden wegwerken nu het oog in oog staat met oude en nieuwe demonen? Om een antwoord te vinden op die vragen, neemt auteur Rolf Falter de lezer mee naar het naoorlogse Europa. Het continent in puin, niet in staat om zichzelf weer op te bouwen, kon toen alleen herrijzen door de harde maar genereuze hand van Amerika. Daaruit ontstond het unieke en bezielende project van Europese samenwerking, dat aanvankelijk triomfeerde, maar sinds twintig jaar stagneert, en dus weer achteruitgaat.

Dat de Europese Unie vandaag de dag op zoveel vlakken schromelijk tekortschiet - een uitgeputte economie, kafkaiaanse regelgeving, een wankele defensie enzovoort - komt omdat het, naast een briljant experiment, evenzeer een bruut machtsspel tussen naties en ego's is. Dat was zo in het verleden, dat is zo vandaag, en dat zal in de toekomst zo blijven. Maar de geschiedenis leert ook dat de EU zich precies in momenten van diepe crisis opnieuw kan uitvinden. Zal de huidige omwenteling het oude continent doen uiteenvallen, of kan Europa zijn verdeeldheid overstijgen?